De afgelopen dagen heb ik als gast doorgebracht bij Abdij Lilbosch van de Witte Paters (Cisterciënzer monniken) te Echt, Limburg. Zie het midden van het artikel voor de foto’s.

Voor mijn afstuderen ontwerp ik een Cisterciënzer klooster, dus om de toekomstige gebruikers ervan te leren kennen en om wat empirisch onderzoek te doen besloot ik een tijdje in een klooster door te brengen. Doordat een retraite tegenwoordig een ware hype is was ik niet alleen, er waren nog vijf andere gasten. Veel verschillende mensen maken gebruik van de mogelijkheid om in het gastenhuis van de orde te verblijven, maar ik vermoed dat ik wel een van de jongste ben. Het ‘boeken’ van een verblijf was dan ook best lastig, een paar maanden van tevoren bij dit klooster, maar er zijn ook kloosters waar je een half jaar van tevoren bij moet zijn.

Gastvrijheid

De gastenkamers zijn gesitueerd in de voormalige lekenbroedersvleugel van het klooster, en is verder van het klooster afgesloten. Mijn kamer heeft twee hoge ramen, een kast, bed, tafel met stoelen en een wastafel. Als je er zit hoor je hoe stil het om het klooster is, slechts de vogels in het bos aan de westkant van het klooster en wat stemmen op de gang van de andere gasten. Donderdag en vrijdag was ik als gast alleen en waren ook die er niet. Stipt om half één wordt er aangeschoven om in stilte de warme vegetarische maaltijd te nuttigen, er staat die woensdag een nogal bombastisch stuk uit het Zwanenmeer op die blijkbaar onze stilte moet afdwingen.

Ritme

Het contact met de gasten wordt verzorgd door een paar van de monniken, de gastenbroeders, zodat de rest in rust en stilte kan leven. In principe zie je de rest van de monniken alleen van een afstand tijdens de koorgebeden en eucharistieviering. Dat is vrij regelmatig, want er zijn doordeweeks Metten (04:30), Lauden (07:10) met de eucharistieviering aansluitend, Middagofficie (12:05), Vespers (17:35) en de Completen (20:30). Doordat de orde hier ook een boerenbedrijf (varkens) voert, krijgen ze dispensatie voor één koorgebed, anders zou er niet genoeg tijd overblijven om te werken.

Het Salve Regina en het antifone zingen tijdens het galmende koorgebed is zeer indrukwekkend, het over en weer naar elkaar toe zingen en het voorzingen door de cantor, het mooie gedragen lezen van de jonge lector allemaal dingen die bijdragen aan de bijna tastbaar heilige sfeer die er heerst.

De eerste dagen waren wennen aan het verschil in tijden en ritme met mijn eigen levensritme. Tussen acht en negen opstaan en tussen twaalf en een naar bed is voor mij normaal. Hier is het half vijf opstaan en rond negen uur naar bed. ’s Avonds kon ik niet slapen, ’s ochtends moeilijk opstaan, en in de kerk was het eigenlijk altijd koud. De dagen zijn vermoeiend, wennend aan het ritme. Nu weer ontwennen.

 

Gebruikers en Gebouw

Om zoveel mogelijk als de monniken te leven, maakte ik alle koorgebeden mee. Ik heb ook nog een dag in de tuin van het klooster gewerkt, die door broeder Dom Chris, de voormalige abt, dertig jaar geleden is aangelegd en ontworpen. Met de gastenbroeders, praatte ik een tijd over hun jeugd, hun leven in de abdij en de verandering in het kloosterleven in de afgelopen zestig jaar. Er wonen in dit klooster nog relatief jonge broeders. Van de veertien broeders is de jongste 28 en daarna volgt een broeder van 39, de bejaarde monniken zijn echter wel in de meerderheid.

Van Broeder Mattias, een vrolijke verteller met een guitige lach vooral als hij over de vroegere streken van sommige van zijn medebroeders verhaalde, kreeg ik op de laatste dag een rondleiding door het afgesloten gedeelte van het klooster. De persoonlijke ruimtes van de monniken blijven dan nog steeds afgesloten, maar de sacristie, het koor, de bibliotheek en de kloostergangen met daarin de kloostertuin die als begraafplaats wordt gebruikt waren zeer interessant. Als ik dan de laatste dag rond tienen nog met broeder Johannes en Mattias thee drink, vind ik het vreemd om weg te gaan uit dit stille leven. Uiteindelijk zijn het vooral de broeders en de serene sfeer en de rituelen van het regelmatige, behoorlijk vermoeiende kloosterleven die grote indruk op me hebben gemaakt. Maar enigszins opgelucht voel ik me toch, als ik in de trein m’n iPod aanzet en Muse opzoek.

• de abdij op de kerkgebouwen in Limburg site
• de abdij op de livar varkens site

Foto’s van Schiermonnikoog… Op naar het klooster!